Македонска мисъл

кн. 1-2, год. 2, 1946

 

4. Што видоф во Македонја

 

Генерал Кецкаров Вл.

 

 

Имаф срекјата да бидам изпратен како гостин-делегат за конгресот на Народниот фронт во Македонја. Во едно време како сегашното, кога мнозина се мъчат со „сборвейне на ухо” да излагат „обективно" положението овде и онде, ми се чинит дълг ми е да излезам отворено и да си ги кажам впечатленията такви, какви що ги добиф, пак кој сака да си прајат сравнение и со своите „скришни" информации.

 

Интересот на братството што треба да се изградит мегју Балканските славјани, наложува чесно и искренно да се яват пред светот големите исторични и социални факти, шо се изградени тамо. Само така правилно и чесно ке се служит на ова братство, без скришни намерени ја, во какви, со голема погода се винат бугарски, сърбски и македонски патриотари, шовенисти и реакционери.

 

Во Македонија е изградено едно неразрушимо сознание за своя македонска държавност, отделена от другите национални държавности, но яко вързана со общата държавност на другите народи на Титова Југославија. Во градежот на ова сознание влегват и другите национални малцинства, кои се особено доволни за вистинската свобода, што са я получили во свободната Македонска република. Разширвајнето на федералното сознание, во рамките на целото южно славянство и дори и на балканското единство, е угледна идея и на македонците, али се смета оти тая идея треба да се пофатит от паролите што се останали надвор от создадената веке федерация на народите во Титова Југославија. Границата свидно се варди от југославянската војска, но населението искренно сака да се намали нејзиното стопанско и политичко значение.

 

На второ место прави големо впечатление односот, што го имат представителите на другите југославннски народи кои Македонската република. Той не е снисходителен, како кон нова държава, на която ѝ е подарена свободата. Македонја, во техните очи, е равноправна, равнозначна и равнозаслужила единица, во общата союзна държава. За овай факт треба да си земат дебела бележка, както сърбските, уште појке и

 

 

33

 

бугарските „освободители за кои мегју „освобожденјето" и „окупирајнето" немаше никаква разлика.

 

На трето место треба да се отбележи големиот факт за реалното изградвејне на една вистинска обштествена сила, во лицето на Народниот фронт.

 

Има една значителна разлика мегју Отечествениот фронт во Бугарско и Народниот — во Македонја. Како е во другите федерати, незнам, но во Македонја той е вистинска единна народна сила, составена преди все друго, от младата интелигенцја, што зеде участие во борбата за освободуене, от бедната работна градска и селска маса и от малцинствата турско, влашко и албанско. Бројот на Народниот фронт може да составя 80—90% о от целото население на Македонија. Ядката на Народниот фронт се кадрите на комунистичката партия. Останалиот состав не влегва во него како политически партии, зашто во Македонија старите сърбски партии не фатја корен, нито како национална малцина, ами чисто како професионални колективи. Ова обстоятелство го прајт Народниот фронт во Македонја особено силен и динамичен во сите социални инициативи. Човек останва саштисан, кога гледа до какво социално сознанје и до каква разумна борбеност се достигнале прости, неписмени лјугье, кога е сбор за народополезни и социални работи.

 

Во овај однос напредакот во Македонја е неизмерно по-голем от колку во Бугарско.

 

Народниот фронт во Македонија е разрешил радикално прашанјата за едрото произволство, за спекулата, за обштото снабдяване, за аграрната реформа, за разрушенијата от войната и за големите народни градежи. И тук треба да отбележам оти се работи со голем фанатизъм.

 

Многу фабриканти доброволно са си подарили предпријатиита на държавата и сами са им станали директори, и се многу доволни, пошто се освободени от многу грижи што им создаваше държавата по данаци, акцизи и други митарства и са си вложили силите направо во производителна работа.

 

Градските набавачни предприятия (Гранап) и народните магазини (Нама) се во состояние наполно да го земат снабдјаването на народот. Тие се привлекле много от лјугето на частните иредпријатии. Вистина „Унра" многу е помогнала, за да се задоволат сите нужди, но неможи да се отречи организационната сила на тие предприятия.

 

Еден голем проблем е каде ке се денат лјугьето на частните дребни търговски предприятия, ако не можат да конкурират со държавните и кооперативните. Има голяма надежда за ними да се наiди место во производството, доста само да не им е срам от честен физичен и интелектуален труд.

 

Спекулата е пресечена со строги санкции, кои не се останале само како заплашвеiне на книга, ами биле наеднож изполнени.

 

Голем кипеж е имало за возтановуенето на разрушенията от германците и за крупните землени работи. Масов задолжителен и доброволен труд паднал от населението. Но треба да признам, оти не чуф да има голем поплак от ова, бидейким работата е била обшта за сите, пък и ползата очевидна.

 

Самите организатори си отчегуваха недопресметнати работи, като сите обещаваха допати да ги поправат.

 

 

34

 

През време на конгресот се проведоха и физкултурни игри и состезания. Треба да отбележам големата масовост на игрите.

 

До каква степен беше застапено и селото незнам, но тая масовост покажвеше един чуден подем на чувството за колективност, дружност и красота. Наистина имаше некои технично недоизпечени работи во колективните упражненија, но имаше и чудно саваршенство во личните достиженија.

 

Има и едно запалено прашајне от политичко естество: То е обединението на Пиринска и Егейска Македония кон својот „Вардарски Пиемонт". За първа возможност се смета обединјавајнето со Пиринска Македонка, поради тесното братство со бугарско и социалниот курс на Отечествениот фронт. Не можам да скријам оти има една разлика во разбиранијата, како може да се постигне ова обединение. Едни сметат оти вопросот треба да се реши независно от то дали ке се свързат в тесен Съюз Бугарија и Југославија, а други мислат оти тие две прашајна не ке можат да се разделят. Како първа работа, обаче, се смета оти е необходимо и во двете части на Македонија да се развие едно обшто македонско сознание.

 

Друго прашајне, кое е наследок от империалистичниот период на „Србско-бугарските освобождаванија на Македонија" е страхот от реставрација на српско или бугарско влияние. Овай страх еднакво се крие и у бугарофили и у србофили и у сознателни македонци. Политическото отделуене не им се чини достатачно за националното осазнаване, та гледат да изтъкнат напред некои непопулјарни язиковни особености, доста само да не се нито сърбски, нито бугарски.

 

Треба да се признајт оти сърбофилите и бугарофилите се елементи на реакцията, кои не можат да разберат смисалот на новото държавно и социално преуреждајне на Југославия и барат во секоя социална или политичка реформа да открияг некоя шовенистичка намера на другата страна или дури на правителството. Вистината е, оти меродавните сили во Македонија са здрави македонци, кои си извојували свободата во обшта борба, на първо место со сърпските комунисти, против бугарските фашисти и тие не прават вопрос за влияние, а за независно развиване на македонскиот народ. Колку пойке бугарштината и сърпштината ке се опитват да се борат за влияние, толку пойке ке пречат на социалниот напредок на Македония, (и ми се чинат оти во голема степен токмо тамо им е целта на сърбофилите и бугарофилите) и на обштото разбирателство мегју южните славяни.

 

Треба да се разбери оти ништо во Македонија не треба да биди спор мегју сърби и бугари (биле тие натре во Македонија или на двор от нея) и да се смелит фактот оти Македонија и македонецот се веке индивидуализирани и како народ и како държава Тая „сепарация" е абсолютно необходна за идештата „федерация". Кому не е пријатен овај факт, нека си барат грешките во миналото и да не клават спици во иднината. От индивидуализацијата на македонците нищо не губат нито сърби нито бугари, а печали южното славянство, социалниот напредок на сите народи на Балканите и балканскиот мир.

 

Една голема потреба за правилното развивајне на Македонија са специалистите. Тие специалисти се чекат главно от македонската емиграција во Бугарија. Многу е важно таја емиграција да се изтресит от националниот шовинизъм, да се вързит кон социалните усилия на народниот

 

 

35

 

и Отечествениот фронтове и колку се можи по бъргу да се притечи на помошт на татковината. Тамо таја ке најди по арни условија за живот и работа, зашто държавниот служител тамо е по арно платен, животот не е по-скъп, и поле за работа има широко, доста само искрено да луби социалните реформи, кои са необходни и неизбежни за денешниот век.

 

Ево вакки мисли ми навеват посештението во Македонја и по совест сум должен да ги покажам на яве.

 

[Previous] [Next]

[Back to Index]