Die Slaven in Griechenland

Max Vasmer

 

Verzeichnis der Abkürzungen

 

 

Α. = Ἀραβαντινός, Χρονογραφία τῆς Ἠπείρου, 2 Bde., athen 1856

 

Acta S. Demetrii = Migne, patrologia Graeca, Bd. 116

 

Agathians = Agathias, Historiae, ed. B. G. Niebuhr, Bonn 1828 (6. Jahrh.)

 

Mich. Akomin. = Michael Akominatos, Opera, 2 Bde., hgb. Sp. Lamros, Athen 1880 (12. Jahrh.)

 

Altinoff = J. Altinoff, La Thrace interalliée, Sofia 1921

 

Amantos, Suffixe = Konst. Amantos, Die Suffixe der neugriechischen Ortsnamen, Beitrag zur neugriechischen Ortsnamenforschung, Diss. München 1903.

 

Analecta Graeciensia = Festschrift zur Grazer Philologenversammlung, Graz 1893.

 

Anastas. Gord. Vita Eugenii Aetoli = Sathas MB III.

 

Anna Komnena = Anna Comnena, Alexias ed. A. Reifferscheid, 2 Bde., Bonn 1839–1878 (1083 bis etwa 1150).

 

Aravandinos = A.

 

Archiv = Archiv für slavische Philologie. Berlin 1876 ff.

 

Ἀθηνᾶ, Σύγγραμμα περιοδικὸν τῆς ἐν Ἀθήναις Ἐπιστημον..ς Ἐταιρέας Athen 1888 ff.

 

 

Balkan-Archiv = Balkan-Archiv, Fortsetzung des Jahresberichtes des Instituts für rumänische Sprache, hgb. G. Weigand, Bd. 1–4, Leipzig 1925 ff.

 

BB = Bezzenbergers Beiträge zur Kunde der Idg. Sprachen

 

Berichte der sächs. Ges. d. Wiss. = Berichte über die Verhandlungen der kgl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften zu Leipzig.

 

Berneker, E. W. = Erich Berneker, Slavisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg, 1908–1913.

 

Brückner, Poln. Wb. = Alex. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakau 1927.

 

Buturas = Ἀθαν. Χ. Μπόυτουρας, Τὰ νεοελλενικὰ Κύρια Ὀνόματα, Athen 1912.

 

Buzeskul - Festschrift = Sbornik statej v čest' prof. V. P. Buzeskula, Charkov 1914 (= Sbornik Charkovsk. Istor. Filol. Obščestva, XXI).

 

 

Byz. - Ngr. Jahrb. = Byzantinisch-neugriechische Jahrbücher, ghb. von N. A. Bees, Berlin-athen 1920 ff.

 

Byzantinoslavica = Byzantinoslavica, Sborník pro studium byzantsko-slavanských vztahú, hgb. M. Weingart, Prag 1929 ff.

 

Byzantion = Byzantion, Revue Internationale des études byzantines, hgb. P. Graindor und H. Grégoire, Paris 1924 ff.

 

BZ = Byzantinische Zeitschrift, Leipzig 1890 ff.

 

 

Chron. Morea = The chronicle of Morea. A history in political verse, relating the establishment of Feudalism in Greece by the Franks in the 13. century, ed. J. Schmitt, London 1904 (etwa 1333–1346).

 

Churmuzis = Μ. Χουρμούζης, Κρητικά, Athen 1842.

 

Conev, Istorija = B. Conev, Istorija na bъlgarski ezik, 3 Bde., Sofia 1919 ff.

 

Conze = A. Conze, Reise auf den Inseln des Thrakischen Meeres, Hannover 1860.

 

Čankov = Ž. Čankov, Geografski rěčnik na Bъlgarija, Makedonija, Dobrudzha i Pomoravija, Sofija 1918.

 

Deffner, Z. Wb. = Michael Deffner, Λεξικὸν τῆς τσακωνοκῆς διαλέκτου, Athen 1923 (= Λεξικογραφικὸν Ἀρχεῖον τῆς μέσης καὶ νέας ἑλληνικῆς, Παράρτημα Bd. 6).

 

Δελτίον = Δελτίον τῆς ἱστορικῆς καὶ ἐθνολογικῆς ἑταρίας τῆς Ἑλλάδος, Athen 1883 ff.

 

Dieterich, Untersuchungen = K. Dieterich, Utnersuchungen zur Geschichte der griechischen Sprache, Leipzig 1898.

 

Dimitsas (Μακεδονία) = Μ. Γ. Δημίτσας, Ἡ Μακεδονία, Athen 1896, Bd. I und 2. (= Μακεδονικῶν Μέρος Γ').

 

Dossios, Beiträge = N. Dossios, Beiträge zur neugriechischen Wortbildungslehre, Zürich 1879.

 

Dukas = Michael Dukas, Historia Byzantina, ed. Imm. Bekker, Bonn 1834 (15. Jahrh.).

 

DWA = Denkschriften der Wiener akademie der Wissenschaften, Philol.-histor. Klasse.

 

 

ΕΒΣ = Ἐπετηρὶς Ἑταιρείας Βυζαντινῶν Σπουδῶν, Athen 1924 ff.

 

Ἑλληνικά = Ἑλλψνικά, Ἱστορικὸν περιοδικὸν δημοσίευμα, hgb. K. Amantos und s. Kugeas, Athen 1928 ff.

 

 

327

 

Ephraem = Ephraem, Opera usw., ed. Imm. Bekker, Bonn 1840.

 

Epirotica, hgb. Bonn 1849 (Corpus hist. Byz. Bd. 46). (Frgm. 2 aus d. 15. Jahrh.).

 

ΗΧ = Ἠπειρωτικὰ Χρονικά. Περιοδικὸν Σύγγραμμα, begr. von Sp. Vlachos, Joannina 1926 ff.

 

 

Fallmerayer, Einfluß = J. Ph. Fallmerayer, Welchen Einfluß hatte die Besetzung Griechenlands durch die Slaven auf das Schicksal der Stadt Athen und der Landschaft

Attika, Stuttgart 1835.

 

Fallmerayer, Fragm. = J. Ph. Fallmerayer, Fragmente aus dem Orient, 2. Auflage, hgb. G. M. Thomas, Stuttgart 1877.

 

Fallmerayer, Geschichte Moreas = Fallmerayer, J. Ph., Geschichte der Halbinsel Morea, 2 Bde., Stuttgart-Tübingen 1830 bis 1836.

 

 

Gelzer, Vom hl. Berge = Heinrich Gelzer, Vom heiligen Berge und aus Makedonien, Leipzig 1904.

 

Georg. Akropolit. = Georgii Acropolitae Opera, ed. A.Heisenberg, Leipzig 1903. Bd. 1 und 2 (1217—1282).

 

Gerland, Quellen = Ernst Gerland, Neue Quellen zur Geschichte des lateinischen Erzbistums Patras, Leipzig 1903.

 

Germ. Abh. H. Paul = Germanistische Abhandlungen, Hermann Paul dargebracht. Straßburg 1904.

 

Gerov = N. Gerov, Rěčnik na bъlgarski jezik, 5 Bde., Plovdiv 1895.

 

Geyer, Euboia = Fritz Geyer, Topographie und Geschichte der Insel Euboia, Berlin 1903 (= Quellen und Forschungen zur alten Geschichte und Geographie, hgb. W. Sieglin, Nr. 6).

 

Glotta = Glotta, Zeitschrift für griechische und lateinische Sprache, Göttingen 1907 ff.

 

Glykas (Annalen) = Michaelis Glycae Annales, ed. Imm. Bekker, Bonn 1836 (12. Jahrh.).

 

Golubinskij, Kratkaja Istorija = E. Golubinskij, Kratkij očerk istorii pravoslavnych cerkvej Bolgarskoj, Serbskoj usw., Moskau 1871.

 

Gregoras = Nikephoros Gregoras, ed. L. Schopen und J. Becker, 3 Bde., Bonn 1829 bis 1855 (1295—1360).

 

Gregor. Dekapolites = La vie de Saint Grégoire le Décapolite et les Slaves Macédoniens au IXe siècle, hgb. F. Dvornik, Paris 1926 (= Travaux publiés par l'Institut d'études slaves, Bd. 5).

 

GSND = Glasnik Skopskog Naučnog Društva, Skoplje 1926 ff.

 

 

G. - Š. = Jordan Pop Georgier und St. N. Šiškov, Bъgaritě v Dramsko, Zъchensko, Kavalsko, Praviško i Sarъšabansko, Plovdiv 1918.

 

Hatzidakis, Einl. = G. Hatzidakis, Einleitung in die neugriechische Grammatik, Leipzig 1892 (= Bibliothek idg. Grammatiken, Bd. 5).

 

Hatzidakis Γλθσσολ. Μελέται = G. Hatzidakis, Γλωσσολογικαὶ Νελέται, Athen 1901.

 

Hatzidakis ΜΝΕ = G. Hatzidakis, Μεσαιωνικὰ καὶ Νέα Ἑλληνικά, Bd. 1 und 2, Athen 1905—1907.

 

Hierokl. Synekdem. = Hieroclis Synecdemus, ed. Aug. Burckhardt, Leipzig 1893.

 

Hilferding = A. Hilferding, Sobranije sočinenij, Bd. I: Istorija bolgar i serbov, Petersburg 1868.

 

Hopf, Chroniques = Hopf Ch., Chroniques gréco-romanes, Berlin 1873.

 

 

Idg. Jahrb. = Indogermanisches Jahrbuch, Straßburg 1912 ff.

 

IF = Indogermanische Forschungen.

 

Izv. Bъlg. Arch. Inst. = Izvtstija na Bъlgarskija Archeologičeski Institut, Sofia.

 

Izvestija = Izvěstija otdělenija russkago jazyka i slovesnosti Imper. Akad. Nauk, Petersburg 1890 ff.

 

Izvestija Nar. Etn. Muz. = Izvestija na Narodnija Etnografski Muzej v Sofija 1921 ff.

 

Izvěstija Russ. Arch. Inst. Konst. = Izvěstija Russkago Archeologičeskago Instituta v Konstantinopolě, Odessa 1896 ff.

 

 

JF = Juznoslovenski Filolog, hgb. A. Belić, Belgrad 1913 ff.

 

JIR Spr. = Jahresbericht des Instituts für rumänische Sprache in Leipzig, hgb. G. Weigand, Leipzig 1894 ff.

 

Jireček, Christl. Elem. = K. Jireček, Das christliche Element in der topographischen Nomenklatur der Balkanländer, SWA 136 (1897), Nr. 11.

 

Jireček, Gesch. d. Bulgaren = K. Jireček, Geschichte der Bulgaren, Prag 1876.

 

JSF Ougr. = Journal de la Société Finno-Ougrienne.

 

 

K. = V. Kъnčov, Makedonija, Etnografija i statistika, Sofia 1900.

 

Kantakuz. = Joannis Cantacuzeni Historiarum libri IV, ed. L. Schopen, 3 Bde., Bonn 1828—1832 (14. Jahrb.).

 

Kedrenos = Georgius Cedrenus Historiarum Compendium, ed. Imm. Bekker. Bonn 1838 bis 1839, 2 Bde. (11.—12. Jahrh).

 

 

328

 

Kekaumenos Strategikon = Cecaumeni Strategicon et incerti scriptoris de Officiis Regiis libellus, ediderunt de B. Wassiliewsky et V. Jernstedt, Petersburg 1896 (= Zapiski Istoriko-Filologič. Fakul'teta Imper. S.-Peterburgskago Universiteta, Bd. 38).

 

Kiepert, Lehrbuch = H. Kiepert, Lehrbuch der alten Geographie, Berlin 1878.

 

Kinnamos = Joannes Cinnamus Historiae, ed. Bonn. 1836 (12. Jahrh.).

 

Kodinos, Antiqu. Const. = Georg. Codinus, De antiquitatibus Constantinopolitanis, ed. Imm. Bekker, Bonn 1843 (14. Jahrh.)

 

Kodinos. De off. = Codini Curopalatae De officialibus Palatii Constantinopolitani, ed I. Bekkker, Bonn 1839.

 

Panag. Komnenos = Panagiotes Al. Komnenos, Λακωνικά Χρόνων προιστορικν τε καὶ ἱστορικῶν. Χωρογραφιά Λακωνικῆς καιζ Τοπογραφία Σπάρτης Ἱστορική. Athen 1898.

 

Konst. Porph., De admir. imp. = Constantinus Porphyrogenitus, De administrando imperio, ed. Imm. Bekker, Bonn 1840 (10. Jahrh.).

 

Konstant. Porphyr., De cerim. = Constantius Porphyrogenitus, De cerimoniis aulae Byz., ed J. Reiske, Bd. 1—2, Bonn 1829–1830.

 

Konstant. Porphyr., De thematibus = Constantinus Porphyrogenitus. De thematibus, ed. Imm. Bekker, Bonn 1840.

 

Korais  Ἄτακτα = Ἀδαμάντιος Κοραῆς, Ἄτακτα, 7 Bde., Athen 1828.

 

Kretschmer, Einleitung = P. Kretschmer, Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache, Göttingen 1896.

 

Kretschmer, Lesb. Dial. = P. Kretschmer, Der heutige Lesbische Dialekt, Wien 1905.

 

Kъnčov siehe K.

 

 

Lambridis = Ἰωάννης Λαμπρίδης, Ἠπειρωτικὰ Μελετήματα, 10 Teile, Athen 1887 bis 1890.

 

Lambridis, Zagor. = Ἰωάννης Λαμπρίδης, Ζαγοριακά, Athen 1870.

 

Λαογραφία = Λαογραφία. Δελτίον τῆς ἑλληνικῆς Λαογραφικῆς, Athen 1909 ff.

 

Laon. Chalkond. = Laonikos Chalkondyles (Chalkokandyles), Historiae. ed. E. Darkó, Budapest 1922 (15. Jahrh).

 

Lavrov, Obzor = P. Lavrov, Obzor zvukovych i formal'nych osobennostej bolgarskogo jazyka, Moskau 1893.

 

Leo Diaconus, Hist. = Leo Diaconus, Historiae, ed. B. Hase, Bonn 1828 (10. Jahrh.).

 

Lessiak, Stationsnamen = P. Lessiak, Die kärntnischen Stationsnames. Carinthia Serie I, Bd. 112, Klagenfurt 1922.

 

 

Lex. = Λεχικὸν τῶν δἠμων, κοινοτήτων καὶ συνοικισμὢν τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἔτους 1920, Athen, Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Διεύθυναις Στατιστικῆς 1923.

 

Loparev (Man. Phil.) = Chr. Loparev, Vizantijskij poet Manuil Fil k istorii Bolgarii v 13–14 vv. Petersburg 1891.

 

Lukopulos Ποιμενικά = D. Lukopulos Ποιμενικὰ τῆς Ῥουμέλης, Athen 1930 (= Ἱστορικὴ καὶ Λαογραφικὴ Βιβλιοθήκη Nr. 8).

 

 

Mak. Pregl. = Makedonski Pregled, hgb. vom Makedonski Naučen Institut, Sofia1925 ff.

 

Man. Phil. = Manuel Philes, Carmina, hgb. E. Miller, 2 Bde., Paris 1855—1857.

 

Maštakov, Dněpr = D. Maštakov, Spisok rěk Dněprovskago bassejna. Petersburg 1913.

 

ΜΕΕ = Μεγάλη Ἑλληνικὴ Ἐγκυκλοπαιδεία, Athen 1926 ff.

 

Meisterhans-Schwyzer = Meistehans, Grammatik der attischen Inschriften, 3. Auflage, bearbeitet von Ed. Schwyzer, Berlin 1900.

 

Menander, Histor. = Dexippi, Eunapii, Petri Petricii, Prisci, Malchi, Menandri, Olympiodori, Candidi, Nonnosi et Theophanis Historiarum reliquiae. Bonn 1829 (6. Jahrh.).

 

Meyer, G., Alb. Wb. = Gustav Meyer, Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Straßburg 1890.

 

Meyer, G., Essays = Gustav Meyer. Essays und Studien zur Sprachsreschichte und Völkerkunde, Bd. 1 und 2, Straßburg 1885 ff.

 

Meyer, G., Neugr. Stud. = Gustav Meyer, Neugriechische Studien, 4 Teile (= Sitzungsberichte der Wiener Akad. de. Wiss., Bd. 130 und 132).

 

Mich. Attal. = Μιηαὴλ Ἀτταλιάτης = Sathas MB I (11. Jahrh.).

 

Miklosich, Bildung = F. Miklosich, Die Bildung der slavischen Personen- und Ortsnamen, Heidelberg 1927.

 

Miklosich, EW. = Franz Miklosich, Etymologisches Wörterbuch der slavischen Sprachen, Wien 1886.

 

Mikl(osich) - Müller = Fr. Miklosich und Joseph Müller, Acta et diplomata graeca medii aevi sacra et profana. Wien 1865 ff.

 

Miletič, Ostbulg. = L. Miletič, Das Ostbulgarsiche, Wien 1903.

 

Miliarakis, AK. = Ἀντώνιος Μηλιαράκης, Γεωγραφία πολιτικὴ, νέα καὶ ἀρχαία τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Athen 1886.

 

 

329

 

Miliarakis, Kephallenia = Ἀντώνιος Μηλιαράκης, Γεωγραφία πολιτικὴ νέα καὶ ἀρχαία τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας, Athen 1890.

 

Miller, Athos = Emm. Miller, Le Mont Athos, Vatopédi, L'île de Thasos, Paris 1889.

 

Mladenov, Bulg. Spr. = St. Mladenov, Geschichte der bulgarischen Sprache, Berlin 1929.

 

Mladenov - Vasilev = St. Mladenov i St. P. Vasilev, Gramatika na bъlgarskija ezik, Sofia 1939.

 

Moritz, Zunamen = Heinrich Moritz, Die Zunamen bei den byzantinischen Historikern und Chronisten, Progr. d. k. humanist. Gymnasiums in Landshut, Teil 1 und 2, Landshut 1896—1898.

 

Müllenhoff DA. = Karl Müllenhoff, Deutsche Altertumskunde, 5 Bde., Berlin 1870—1883.

 

Müller, Geogr. Gr. Minores = Carolus Mullerus, Geographi Graeci Minores, 2 Bde., Paris 1855—1861.

 

 

Neumann-Partsch, Griechenland = C. Neumann und J. Partsch, Physikalische Geographie von Griechenland, Breslau 1885.

 

Niederle, Manuel = L. Niederle, Manuel de l'antiquité slave, 2 Bde., Paris 1923–1926.

 

Niederle, Slov. Starož.